rise1, s.1aÉirí m. Rise of day, breacadh m an lae. Th: Rise of the curtain, ardú an bhrait. bTo shoot a bird on the rise, éan a chaitheamh ag éirí dó. (Of fish) To be on the rise, aiste f, éirí, a bheith air. F: To get a rise out of s.o., duine a bhaint; imirt ar dhuine. 2Ard m, ardán m (ar bhóthar). 3Arch: Civ.E: Airde f (áirse, etc.). 4aBorradh m (san uisce); líonadh m (na farraige); ardú m (baraiméadair). bArdú m, méadú m (praghais). St.Exch: To speculate on a rise, dul san fhiontar ar éirí. To ask (one's employer) for a rise, ardú (pá) a iarraidh (ar d'fhostaitheoir). cMus: Rise of half a tone, ardú leath-thoin. 5Dul m chun cinn. 6 (Of river) It takes its rise in Lough Finn, i Loch Fhinne atá a tobar. To give rise to sth., rud a chur ar bun, a thionscnamh. That gave rise to dissatisfaction, tharraing sin míshásamh.
rise2, v.i.1aTo rise (to one's feet), éirí (i do sheasamh). To rise (up) from the table, éirí ón mbord. The horse rose on its hind legs, d'éirigh an capall ar a cosa deiridh. bParliament will rise next month, scoirfidh an Pharlaimint an mhí seo chugainn. cTo rise early, éirí go moch. dTo rise again from the dead, (ais-) éirí ó mhairbh. 2To rise (in revolt), éirí amach (against, i gcoinne). To rise (up) in arms, éirí i gceannairc. 3a(Of sun, star) Éiríonn. bTo rise off the ground, éirí ón talamh. To rise to the surface, teacht ar uachtar. cThe fish are rising (to the bait), tá aiste, éirí, ar an iasc. F: (Of pers.) He didn't rise to the bait, níor mheall an cleas sin é. He did not rise to it, níor thapaigh sé an fhaill. d (Of game) To rise, éirí, léim. 4a(Of ground) Ardaíonn; (of dough) ardaíonn; (of sea) líonann, tuilíonn. The barometer is rising, tá an baraiméadar ag ardú. bIn the distance rises a castle, i bhfad uainn tá caisleán ina sheasamh. cA picture rises in my mind, tagann samhail os coinne mo shúl. dThe wind is rising, tá an ghaoth ag ardú; tá sé ag cur air. Her colour rose, tháinig lasadh ina haghaidh. eEverything is rising in price, tá gach rud ag gabháil chun daoirse; tá gach rud ardaithe. 5aTo rise above vanity, bheith os cionn uaibhris. bThe horse rose at the fence, thug an capall faoin gclaí. F: To rise to the occasion, bheith inchurtha leis an ócáid. 6To rise in the world, dul chun cinn sa saol. He has risen in my esteem, is móide mo mheas air. He rose from nothing, d'éirigh leis sa saol agus gan dada aige ag tosú dó. S.a. RANK1 I. 7(Of river) Éiríonn, tá a foinse(at, i).