break1, s.1Briseadh m. aBriseadh (cnáimhe); scoilt f (i mballa); bearna f (i gclaí); scead f (idir na néalta); bearna f (i sraith). Break in the voice, (i) tocht m -a; (ii) briseadh sa ghuth (ar theacht in inmhe fir). Break in a journey, cónaí f. To work without a break, oibriú gan sos. El.E: Break in a circuit, dínascadh i gciorcad. bBreak in the weather, claochlú m aimsire. cBreak between friends, cogadh m na gcairde. dClaonadh m; claonphreab f (liathróide). 2aScíth f, sos m -a. An hour's break for lunch, uair scíthe in am lóin. bSch: Sos m. 3Break of day, bánú m an lae, deirge f an dá néal. 4Bill: Sraith f (pointí).
break2 .Iv.tr.1aBrisim (gloine, maide, slabhra, mo chos). To break sth. in(to) pieces, rud a ghiotú, a mhionú. To break bread with s.o., bia a chaitheamh i gcuibhreann duine. To break the enemy's lines, línte an namhad a bhearnú. To break (new) ground, (i) talamh úr a bhriseadh; (ii) F: obair nua a thosú. bBearnaím (foireann rudaí, cur soitheach, etc.). cEl: Dínascaim (ciorcad). dTo break step, dul ón gcoiscéim. To break one's fast, an céalacan a bhriseadh. To break one's journey, cónaí faoi bhealach, moill a dhéanamh. 2To break a branch from a tree, craobh a scoitheadh, a bhaint, de chrann. 3To break s.o. of a bad habit, duine a bhaint as droch-chleachtadh, duine a chur ó dhroch-chleachtadh. 4aTo break a way, bealach a ghearradh, a oscailt. bTo break gaol, éalú as príosún. Mil: etc: To break bounds, dul thar teorainn. 5To break s.o.'s heart, croí duine a bhriseadh. S.a. HEART1 1 To break s.o.'s spirit, beaguchtach a chur ar dhuine; a mhisneach a bhaint de dhuine. To break (down) s.o.'s resistance, urra duine a bhriseadh. To break s.o. into a kind of work, duine a chló le cineál áirithe oibre. Equit: To break a horse, capall a bhriseadh. S.a. BREAK IN 1. 6aTo break a blow, buille a mhaolú. bTo break the news gently to s.o., drochscéala a nochtadh go réidh do dhuine. 7aTo break s.o., (i) (of losses) duine a chreachadh; (ii) (of grief) duine a choscairt; (iii) (of age, illness) duine a chloí. bMil: Brisim (oifigeach). 8Brisim, sáraím (an dlí, conradh); téim siar ar, feallaim ar (ghealltanas, m'fhocal); loicim (ar choinne); séanaim (m'fhocal). 9Nau: To break a flag, bratach comharthaíochta a scaoileadh. II►break, v.i.1a(Of wave, bubble, abscess, etc.) Briseann. The clouds are breaking, tá na néalta ag scáineadh. bThe troops are breaking, tá na saighdiúirí ag scaipeadh. 2aMeathann (sláinte), claochlaíonn (aimsir). His heart is breaking, tá a chroí á bhriseadh. The frost has broken, tá sé ag coscairt an tsiocáin. bHis spirit broke, chaill sé a chroí agus a uchtach, thit an lug ar an lag aige. His voice is beginning to break, tá an guth ag tosú ag briseadh aige. His voice was broken (with emotion), bhí tocht ina ghlór. 3(Of merchant, bank) Bristear. The bank broke, briseadh an banc. 4To break with s.o., with the traditional way of living, scaradh le duine, le dóigheanna an tseansaoil. 5aTo break into a house, briseadh isteach i dteach. To break into a cake, cáca a bhearnú. bHe broke into a laugh, d'imigh gáire air, phléasc sé amach ag gáire. He broke into tears, shil na súile air. To break into praise of s.o., tosú ag moladh duine. To break into a trot, cromadh ar shodar. 6aTo break out of prison, éalú as príosún. bA cry broke from his lips, d'imigh scread air. cThe idea broke in on him, bhuail an smaoineamh é, tháinig an smaoineamh ina cheann. dThe day was beginning to break, bhí an lá ag tosú ag breacadh, ag fáinniú. 7The ball breaks, preabann an liathróid go claon.