SAINMHÍNITHE AGUS ABAIRTÍ
SAN FHOCLÓIR BEAG
cloch chrua ar féidir spréacha a bhaint aisti le píosa de chruach
olann shíodúil an-bhog nó an t-éadach a dhéantar aisti
ceann de na hábhair a bhfuil rud déanta astu
cuil bheag a bhainfeadh greim asat, míol corr
caora beaga dubha a ndéantar subh astu
díbirt as (cuireadh as a bpoist iad); cosc ó, cur ó (chuir tú as gléas é); múchadh (solas a chur as); ligean amach (uaill a chur asat); cur mar fhad le (píosa a chur as rud); goilleadh ar (cad tá ag cur as duit?)
cineál crua cloiche ar féidir spréacha a bhaint aisti go héasca le smut de chruach
stráice caol adhmaid, miotail etc.; banda cinn; slis feola nó éisc agus na cnámha bainte aisti; fillteog
meaisín a ghlanann cairpéid etc., trí shalachar agus dheannach a shú astu
scairt áthais (nó searbhais, uaireanta) (bhain sé gáire asam, gháir sé fúm)
dúchas sa duine nó san ainmhí rudaí áirithe a déanamh astu féin gan mhúineadh gan foghlaim (ar nós mar atá éin óga in ann eitilt)
a bhainfeadh preab asat toisc é a theacht gan choinne, a chuirfeadh iontas ort; strainséartha (tá an obair iontach aige go fóill); maith, breá, nótáilte (d'éirigh go hiontach leis); an- (tá sé iontach te)
ráiteas, dearbhú (maíomh gaoil le duine); déanamh gaisce (ná bí ag maíomh asat féin); tnúth (ruda do dhuine) (ná maígh a shaol air)
glór gabhair; focal (ná bíodh meig asat); pleist (thit sé ina mheig)
feithid eitleach a bhainfeadh greim asat
tinneas, breoiteacht; cneá oscailte atá mall ag cneasú, nó an braon a thagann aisti
gléas ceoil mór agus méarchlár air (nuair a bhrúitear na cnaipí leis na méara buaileann casúir bheaga sreanga éagsúla agus baintear nótaí ceoil astu de réir a bhfaid)
núicléis adamhacha a thitim ó chéile agus radaíocht a theacht astu
éadaí etc., a ní in uisce glan chun rian na gallúnaí a bhaint astu
an rud a thoghtar (bain do rogha astu; is tú mo rogha); an rud is fearr le duine (mo rogha bean, rud); malairt (níl an dara rogha agam); togha, scoth (is í rogha ban Éireann í)
bunaithe ar ruibh nó déanta aisti (aigéad ruibheach)
uirlis ghearrtha faoi lann ghéar mhiotail agus cos aisti; cliathán (luí ar do scian)
sleamhain, a bhainfeadh sciorradh asat; éalaitheach
ailp, plaic, greim; snap (bhain sé sclamh asam, thug sé sclamh orm)
lúb reatha ar cheann rópa nó corda agus nach gá ach tarraingt a bhaint aisti chun í a fháscadh; fáinne; leicneán
gráinní crua cruithneachta a ndéantar maróg astu
stopadh (capall a stad); scor (stad an comhrá; stad an croí ionam); seasamh, stop (tá an trácht ina stad); áit stoptha (stad bus, traenach); snag, bac cainte (tá stad ann); croitheadh, stangadh (baineadh stad asam); staonadh (caint gan stad); cur fút (an teach ar stad sé ann)
lúbadh, straidhneáil (ná stang thú féin; bíomaí ag stangadh); lagú (táim stangtha ag an bhfuacht); croitheadh, stad (baineadh stangadh asam); stalc (stangadh gaoithe, triomaigh; tá an t-arán ina stangadh)
ruathar, ionsaí; titim, leagan (baineadh turraing asam); tubaiste