SAINMHÍNITHE AGUS ABAIRTÍ
SAN FHOCLÓIR BEAG
níos aclaí leis an lámh chlé ná leis an lámh dheas; tútach, liobarnach
álainn; ábalta go maith (bheith deas ar rud a dhéanamh); maith (ba dheas liom labhairt leat); (go searbhasach) (tá sé go deas agat!)
an lámh dheas nó dorn na láimhe deise; buille de dheasóg
agus a aghaidh ó dheas; grianmhar
sciathán éin; earróg éisc; sciathán páirtí pholaitiúil (eite dheas, chlé)
éan beag a itheann feithidí, sciatháin fhada bhioracha air agus eireaball gabhlógach (Tá cáil uirthi as a heitilt dheas agus as an achar fada a théann sí ar imirce)
colm gleoite fiáin a dhéanann durdáil dheas
cur ag fás, tosú ar fhás; socrú síos (fréamhú in áit; gaoth ag fréamhú ó dheas); teacht (ó)(fréamhú ó dhea-dhaoine)
an leagan de ní4 a úsáidtear de ghnáth leis an aimsir chaite (níor chreid sé mé; níor ith tú mórán; níor dheas an rud é)
i leith, i dtreo (ó thuaidh, taobh ó dheas de)
ceann de dhá chiorcal shamhailteacha ar comhfhad ó thuaidh agus ó dheas ón meánchiorcal