right1,Ia.1Geom: Dron-. aRight line, dronlíne f. bRight angle, dronuillinn f. To meet at right angles, dronuillinn a dhéanamh le chéile. 2Ceart, cóir. More than is right, níos mó ná an ceart. It is only right (and proper) to tell you . . ., is é is lú is gann dom a insint dhuit . . . Would it be right for me to...? ar chóir dom . . .? I thought it right to . . ., mheas me gur cheart dom . . . To take a right view of things, breathnú ar rud mar is ceart. To do the right thing, an ceart a dhéanamh. To do the right thing by s.o., bheith ionraic le duine. 3aBeacht cruinn. The right use of words, úsáid chruinn na bhfocal. To give the right answer, an freagra ceart a thabhairt (ar dhuine). The sum is right, tá an suimiú ceart. To put an error right, dearmad a cheartú. Mistake that could be put right, dearmad m inleigheasta. The right time, an t-am ceart. The clock is right, tá an clog ar an am. bTo be right, an ceart a bheith agat. He was right in his opinion, bhí an tuairim cheart aige. Were you right in refusing?ar cheart duit a dhiúltú?cThe right word, an focal ceart. The right side of a fabric, an taobh amuigh, deiseal, d'éadach. The plank is not the right width, níl an leithead ceart sa chlár. Is that the right house?an é sin an teach ceart?The right train, an traein cheart. F: Am I right for Dublin?an dtabharfaidh an traein seo go Baile Átha Cliath mé?To put s.o. right, (i) duine a chur ar an mbóthar ceart, ar an eolas; (ii) duine a cheartú. The right man in the right place, an fear ceart don obair. You came at the right moment, is tú a tháinig go tráthúil. To do sth. in the right way, rud a dhéanamh ar an dóigh cheart. The right thing to do, an rud ba chóir, cheart, a dhéanamh. He has the knack of saying the right thing, tagann an focal tráthúil i gcónaí leis. F: He is one of the right sort, togha fir é. That's right!dúirt tú é!Quite right!go díreach glan!F: Right! Right you are! Right ho!déanfaidh sin!He is on the right side of forty, tá sé faoi bhun an daichid. To get on the right side of s.o., duine a bhréagadh chugat. 4aF: As right as trivet, as right as rain, ar fheabhas an domhain. To be in one's right mind, bheith ar do chiall. He is not right in his head, tá cearr air. That'll set you right, cuirfidh sin ar do chóir féin arís thú. To set things right, rudaí a chur i gceart. Things will come right, beidh gach aon rud mar is ceart fós. bAll right. Everything is all right, tá gach rud ceart. It's all right, tá sé ceart go leor. All right!tá ceart!I'm all right again now, táim agam féin arís. I have made it all right for my family, rinne mé socrú maith do mo theaghlach. He's all right for the rest of his life, ní bheidh lá anró go brách arís air. F: It's all right for you to laugh!is réidh agatsa a bheith ag gáire. He is all right!tá an mianach ceart ann. 5(Genuine) Right cognac, fíorchóinneac m. Right whale, fíormhíol mór. 6(Of side, etc.) Deas. On the right side, ar an taobh deas; ar thaobh na láimhe deise. ►rightly, adv.Go ceart. To act rightly, an ceart a dhéanamh. Rightly speaking, leis an gceart a rá. I cannot rightly say, ní féidir liom a rá i modh fírinne. Rightly or wrongly, I think he is guilty, measaim go bhfuil sé ciontach, bíodh an ceart agam nó ná bíodh. IIs.1An ceart, an chóir. Might and right, an neart agus an ceart. Right and wrong, an ceart agus an t-éigeart. S.a. WRONG1 II. 1. God defend the right!, cumhdach Dé ar an gceart. To be in the right, bheith sa chóir, an ceart a bheith agat. 2aCeart m. To have a right to sth., ceart a bheith agat ar rud. Right of way, (i) Jur: bealach achtaithe; (ii) Aut: ceart m tosaíochta. He has no right to complain, ní gearánta dó. With right of transfer, le ceart aistrithe. By what right?cén ceart atá chuige?To possess sth. in one's own right, rud a bheith agat i do sheilbh dhílis féin. bpl.By rights, le ceart. He is within his rights, tá sé sa cheart; tá gach ceart aige. 3aTo set things to rights, rudaí a chur i gceart. bHe did not know the rights of the case, ní raibh fios aige cá raibh ceart ná mícheart sa chúis. I want to know the rights of it, ba mhaith liom dul go bun an scéil. 4aDeiseal m, taobh deas. On the right, ar deiseal, ar dheis. To keep to the right, coinneáil ar thaobh na láimhe deise. From right to left, ó dheis go clé. Mil: By the right!de réir deise!bBox: Deasóg f. IIIadv.1a(Go) díreach. To go right on, dul caol díreach ar aghaidh. bF: To do sth. right away, rud a dhéanamh ar an mball. I am going there right away, beidh mé ag dul ann ar an bpointe. 2aHe sank right to the bottom, chuaigh sé díreach go tóin. There was a wall right round the house, bhí balla thart timpeall an tí. bRight at the top, ar an bhfíormhullach. Right in the middle, i gceartlár. He threw it right in my face, chaith sé idir an dá shúil orm é. 3He knew right well that . . ., is rómhaith a bhí a fhios aige go . . . Right Reverend, Fíor-Oirmhinneach. 4aTo do right, an ceart a dhéanamh. You did right, is maith mar rinne tú. S.a. SERVE I. 7. b(Freagairt) i gceart. If I remember right, más buan mo chuimhne. Nothing goes right with me, níl rud ar bith ag éirí liom. I got your letter all right, fuaireas do litir ceart go leor. He is coming right enough, tá sé ag teacht gan amhras ar bith. 5Ar dheis. Look right and left, breathnaigh ar dheis agus ar chlé. He owes money right and left, tá fiacha ag an saol mór air. Mil: Eyes right!dearcaigí faoi dheis!Right turn!ar dheis iompaígí!Right dress!deasaígí ó dheis.
right2, v.tr.1Cuirim i gceart, cuirim ar a chóir féin. (Of boat) To right itself, v.i.to right, teacht chuici féin. 2aLeigheasaim (éagóir). bCúitím (duine) (in éagóir). cTo right oneself in the eyes of s.o., tú féin a ghlanadh ó choir i dtuairim duine. 3Ceartaím, cuirim (dearmad) i gceart.