DEFINITIONS AND PHRASES
IN AN FOCLÓIR BEAG
ceann den dá rud chrua cosúil le cnámh a fhásann ar cheann ainmhithe áirithe (ar nós eallach, fianna etc.); cuach óil; gob (diallaite, ancaire, etc.); gléas ceoil gaoithe (a bhíodh déanta as adharc uair amháin, ach gur gléas miotail atá inniu ann); gléas rabhaidh (i bhfeithicil)
cineál daoine; cineál ar leith ainmhithe nó plandaí
duine a thugann aire do thréad ainmhithe
claí nó fál nó a leithéid le daoine nó ainmhithe a stopadh
leacht a thálann ainmhithe baineanna ar a rudaí óga; an leacht seo ó bhó nó ó ghabhar a ólann daoine agus a úsáidtear i ndéanamh earraí déiríochta; sú bán ar bith atá cosúil le bainne
cothú, ramhrú, tógáil ainmhithe
rudaí a itheann daoine nó ainmhithe, beatha; adhmad, substaint (bia a bhaint as caint)
bior chun ainmhithe a thiomáint
duine a mharaíonn ainmhithe le haghaidh bia; duine a ghearrann is a dhíolann feoil
éan creiche mór a mhaireann sa chuid is mó de ar chonablaigh ainmhithe
substaint mhiotalach a fhaightear in aolchloch, cailc, marmar agus coiréal (Tá gá ag daoine agus ag ainmhithe le cailciam chun a gcnámha agus a bhfiacla a neartú)
duine a itheann feoil duine; ainmhí a itheann ainmhithe dá chineál féin
fíoch feirge; craos, cíocras (confadh ocrais, confadh chun feola); drochghalar inchinne a thagann ar mhadraí agus ar ainmhithe eile agus a thig leis an duine a thógáil uathu má bhaineann siad greim as
staidéar ar na bealaí ina bhfásann agus a maireann ainmhithe agus plandaí
lapa éin nó cait; ordóg portáin; an chuid adharcach de chosa ainmhithe áirithe, ba, capaill, muca etc.
cuing, ceangal; péire ainmhithe ceangailte dá chéile
ceann de na spící géara a fhásann ar ainmhithe ar nós na gráinneoige; bior nó spíon (mar a bhíonn ar dhris); biorán, pionna; bróiste
feithid bheag gan sciatháin a léimeann agus a mhaireann ar dhaoine agus ar ainmhithe
easpa soiléire, dofheictheacht; saighdiúirí (nó long nó eitleán) a chur ó aithne ar an namhaid; cleas lena gcuireann ainmhithe áirithe iad féin ó aithint ag a naimhde
ainmhithe feirme; éanlaith chlóis
scata éan nó ainmhithe nó daoine
leaba thuí faoi ainmhithe
ainmhí beag fiáin agus corp fada tanaí aige a mhaireann ar éin agus ar ainmhithe beaga fiáine eile
an fás glas a chlúdaíonn goirt agus páirceanna agus a n-itheann ainmhithe é
dul sa tóir ar ainmhithe chun breith orthu (mar spórt nó mar sprioc chreiche); an tóir féin (lá fiaigh, capall fiaigh); géim, creach
gan a bheith mínithe nó saothraithe ag an duine (ainmhithe fiáine, bláthanna fiáine); gan smacht (fear fiáin; páistí ag imeacht fiáin); díocasach (fiáin chun oibre); stoirmiúil (lá fiáin gaoithe)
staidéar ar conas a fhásann agus a mhaireann ainmhithe agus plandaí
gléas le breith ar ainmhithe nó ar éin, sás, dol
substaint bhog ghléineach a fhaightear as cnámha agus matáin agus craiceann ainmhithe agus a úsáidtear i mbianna áirithe nó mar ghliú
ainmhithe nó éin a bhítear a sheilg
an fireann nó an baineann i measc daoine agus ainmhithe; aon ghníomhaíocht nó aon cháilíocht a luaitear leis sin
ábhar lofa as glasraí nó as ainmhithe sa talamh
ithe féir atá ag fás (mar a dhéanann ainmhithe i bpáirc)
an chos taobh thuas den ghlúin nó a mhacasamhail ar ainmhithe, ceathrú (leis chaoireola)
ainmhithe, gluaisteán, a chur i loca; bád a chur ar ancaire; tathant (bia a locadh ar dhuine)
eolaíocht a bhaineann le saol ainmhithe
an saol máguaird seachas mar atá déanta ag an duine (ar nós plandaí, ainmhithe, aibhneacha, cnoic etc.); buntréithe duine (an nádúr daonna) nó ruda (tá nádúr gainimh sa talamh sin); bá, cineáltas (lán de nádúr); an domhan saolta (dlíthe an nádúir; os cionn nádúir)
áras ina gcónaíonn éin, mar aon le roinnt ainmhithe beaga agus feithidí, agus a dtógann siad a rudaí óga ann (nead giorria, nead dreoilín; nead seangán); áras seascair ag duine; buíon, drong (nead bithiúnach)
leacht sleamhain ramhar a bhaintear as ainmhithe, as plandaí agus as mianraí; ungadh
clós chun ainmhithe seachráin a choinneáil ann
coimhlint reatha idir dhaoine, ainmhithe nó feithiclí etc.; rith, sciuird (rud a dhéanamh de rás); sruth i gcainéal (rás muilinn); seal gearr
stát a bhfuil rí nó banríon mar cheann air; flaitheas (Dé); ceann de thrí ranna móra na ndúl (ríocht na n-ainmhithe)
míol beag bídeach súraic a mhaireann ar fhuil ainmhithe
áit le foghlaim ó mhúinteoirí; teach scoile, baill scoile; dream daoine leis na tuairimí céanna (go mór mór i bhfealsúnacht, in ealaín, i gceol etc.); ráth éisc nó ainmhithe farraige (scoil mhuc mara)
éan seilge a thóraíonn éin agus ainmhithe beaga
áit a maraítear ainmhithe chun bia; abar, ciseach, práib
seó bóthair a mbíonn gleacaithe, fir ghrinn, aisteoirí, ainmhithe etc., páirteach ann (istigh i bpuball mór cruinn a bhíonn sé go minic); spórt, greann (bhí lá sorcais againn)