Suiteáil an aip »
Foclóir Gaeilge–Béarla
Ó Dónaill, 1977
An Foclóir Beag
Ó Dónaill & Ua Maoileoin, 1991
English–Irish Dictionary
de Bhaldraithe, 1959
Gramadach
Foghraíocht
altóir
altram
altranas
altú
alúm
alúmanam
am
amach
amadán
amaid
amaidí
amainiris
amaitéarach
amanathar
amárach
amas
ambaiste
ambasadóir
ambasáid
amchlár
amfaibiach
amh
ámh
amach dob ón áit istigh go dtí an áit amuigh (amach as an teach); in áit atá giota uait (os mo chomhair amach); go háit atá níos faide uait (amach an sliabh; chuaigh siad siar amach; amach chun na hAstráile); le himeacht ama (uaidh seo amach); níos moille (amach sa bhliain); siar (fan amach ón tine); ar amharc (an taobh tuathail amach); os comhair an tsaoil (má théann an scéal sin amach ort); os ard (abair amach é); ar fad (is deas amach é); go deireadh (throid siad amach é) ► amach ó ach amháin (amach ó bheannú dúinn ní raibh mórán le rá aige) ► amach is amach ar fad ar fad (dán breá amach is amach) ► amach is isteach le tuairim (ar) ► amachaigí bígí amuigh, amach libh
TORTHAÍ GAOLMHARA
SAN FHOCLÓIR BEAG
SAINMHÍNITHE AGUS ABAIRTÍ
SAN FHOCLÓIR BEAG
a rá amach go hoscailte; bheith sásta a rá gur mar sin atá; nóta á rá go bhfuair tú nó gur íoc tú as rud éigin; faoistin a dhéanamh i gcoir
nach ligeann aer isteach nó amach
achainí (Dia a agairt); díoltas a imirt, sásamh a bhaint amach (coir a agairt ar dhuine)
duine a dhearann agus a leagann amach na pleananna do lucht tógála
taobh isteach amach, taobh síos suas
athbhunú (aiseag sláinte); tabhairt ar ais (aiseag iasachta); cur amach, urlacan
an méid rudaí óga a bheireann ainmhí in éineacht (ál banbh); an méid éan óg a thagann amach in éineacht i nead (ál sicíní)
na deora a thagann amach tríd an gcraiceann le teas nó le saothar
faoin aer (amuigh sa pháirc); gan a bheith istigh nó sa bhaile (tá fear an tí amuigh); i bhfad uait (amuigh ag bun na spéire); is faide amach (an balla amuigh); as áit, as alt (tá mo ghualainn amuigh); tagtha amach (tá na bláthanna amuigh); sa domhan (an rud is measa amuigh); gan íoc, le híoc fós (tá fiacha amuigh agam air); críochnaithe (tá an cluiche amuigh); gan oibriú (tá an talamh amuigh bán)
an t-aer a thógtar isteach sna scamhóga agus a bhrúitear amach arís; aer (tabhair m'anáil dom); tionchar (faoi anáil an Bhéarla)
anáil a tharraingt agus a ligean amach
crúca trom iarainn ar shlabhra nó ar chábla i mbád (Nuair a scaoiltear amach é greamaíonn an crúca sa talamh agus coinníonn sé an bád ina háit)
drochdhuine amach is amach
go dtí an taobh thall, sall; amach (anonn sa lá)
beart faoi ascaill; triantán éadaigh curtha isteach in ascaill cóta etc. chun é a líonadh amach
cur amach as áit lonnaithe
cló nó foirm nua; leabhar etc., agus é curtha amach athuair
cairdeas nua le duine ar thit tú amach leis
bláth nó duilleog nach bhfuil oscailte amach fós; buntús meatháin
cur bachlóg amach
stoitheadh (fiacail a bhaint amach); tobhach (fiacha a bhaint amach); tarraingt (gáire a bhaint amach); tuilleamh, fáil (clú a bhaint amach); sroicheadh (an baile a bhaint amach)
líonadh amach, boilsciú, at
súil atá ag bolgadh amach
briseadh gaoithe as an ngoile tríd an mbéal; briseadh amach tobann (brúcht uisce, deataigh, fola)
bunsileán, bun an dín a chrochann amach ón mballa
uaim nó siúnta a líonadh chun uisce a choinneáil amach
cuid de leabhar atá deighilte amach le huimhir nó le teideal ar leith; canónaigh ardeaglaise i mbun tionóil le chéile
cáilíocht a bhaint amach
bosca ceoil le cnaipí, agus le boilg a bhrúitear isteach is amach
rinn talún ag gobadh amach san fharraige
éirí amach in aghaidh údaráis, reibiliún
masmas, fonn cur amach; iomarca (ceas triomaigh); brón, cumha (mo cheas!)
eolaíocht a dhéanann amach cén mianach atá i substaintí agus cén tionchar a imríonn siad ar a chéile
ceannach ruda amach trína thógáil ar cíos agus díol as ina shuimeanna beaga i bhfad aimsire
ar aghaidh, os comhair (os coinne an tí amach)
amach roimh, os coinne (os comhair an tsaoil)
déanamh suas, áireamh, cuntas (comhair amach an t-airgead; ba mhór an comhaireamh daoine é)
comhtharlú, rud a thitim amach i gcomhthráth le rud eile trí sheans
casadh (cor i mbóthar, i rópa, cor a bhaint as giorria); corraí (gan chor); babhta (cor iomrascála); caitheamh amach (cor lín); cás (cora crua an tsaoil, cad is cor dó?); camhrú (tá cor sa bhainne, san fheoil); (le ceol, rince) ríl (cor ochtair, cor na sióg); ord (as cor)
míchothrom, aimhréidh (talamh, cosán corrach); guagach; ag gobadh amach, uilleach, biorach
foilsiú nó fógairt don saol mór; cláir a chur amach ar an raidió, craoladh
glanadh amach scornaí le leacht gan é a shlogadh
iomlán, amach is amach; críochnaithe go maith, slachtmhar (obair, bean, chríochnúil)
síneadh amach, nochtadh (do theanga a chur amach); díbirt (cuir amach as an teach iad); lainseáil (bád a chur amach); fógairt (ná cuir amach an scéal sin orm); doirteadh amach (cuir amach an tae); tomhas, freagairt (cuir amach seo dom); aiseag, caitheamh amach
díbirt as (cuireadh as a bpoist iad); cosc ó, cur ó (chuir tú as gléas é); múchadh (solas a chur as); ligean amach (uaill a chur asat); cur mar fhad le (píosa a chur as rud); goilleadh ar (cad tá ag cur as duit?)
riar nó roinnt; bronnadh; doirteadh amach
cumadh, cumadóireacht; ordú nó aithne; rud a rá nó a léamh amach do dhuine eile le scríobh
fíor duine nó ainmhí agus í déanta amach as cloch nó adhmad nó miotal
ar dhath na fola; (le tine) ar lasadh; (le cneá) oscailte; (le talamh) treafa nó iompaithe; fuilteach (bhí sé ina chogadh dearg); amach is amach (bhí an t-ádh dearg air)
amach is amach (deargamadán, deargéitheach, dearg-ghráin); dearbh-
