leave1, s.1Cead m -a. To beg leave to do sth., cead a iarraidh rud a dhéanamh. Leave to go, cead imeachta. By your leave, with your leave, le do chead, i gcead duit. To give s.o. leave to do sth., a cheadú do dhuine rud a dhéanamh. 2aSaoire f. Mil: Leave (of absence), cead m scoir. Shore leave, cead dul i dtír. To be on leave, bheith ar scor. He came home on leave, tháinig sé abhaile ar cead. Absence without leave, bheith as láthair gan chead. To break leave, imeacht gan chead. bThe prisoner was released on ticket of leave, scaoileadh an príosúnach ar choinníoll. To break one's ticket of leave, coinníoll na saoirse a bhriseadh. 3To take one's leave, slán, cead, a fhágáil ag (duine, áit); ceiliúradh do (dhuine). To take French leave, (i) imeacht gan fhios, gan chead gan cheiliúradh; (ii) gnó a dhéanamh gan feitheamh le cead. 4Bill: To give one's opponent a leave, cuid den chluiche a thabhairt don chéile comhraic.
leave2, v.tr.1Fágaim. aF: Take it or leave it, tóg leat é nó fág i do dhiaidh é. bHe left a wife and three children, d'fhág sé bean agus triúr clainne ina dhiaidh. She is well, badly, left, fágadh caoi ar fónamh, droch-chaoi, uirthi. cHe left his money to his daughter, d'fhág sé a chuid airgid (le huacht) ag a inín; thiomnaigh sé a chuid airgid dá inín. dHe left the door open, d'fhág sé an doras ar oscailt. To leave a page blank, leathanach a fhágáil bán. That leaves John free to do what he wants, fágann sin cead ag Seán a rogha rud a dhéanamh. He is left to himself, ní chuirtear isteach ná amach air. Let us leave it at that, fágfaimis sin mar atá (sé). eTo leave hold, F: leave go (of sth.), greim a scaoileadhfHe left his bag in the luggage room, leag sé isteach a mhála i seomra an bhagáiste. To leave sth. with s.o., rud a fhágáil faoi chúram duine, ag duine. gTo leave s.o. to do sth., obair a fhágáil faoi dhuine. Leave it to me, fág fúmsa é (a dhéanamh). Leave it to time, fág faoi Dhia é. I leave it to you whether I am right or wrong, fágaim fút féin a rá cé acu atá an ceart agam nó nach bhfuil. hTo be left, fanacht, bheith fágtha. There are three bottles left, tá trí bhuidéal fágtha, fanta, fós ann. He staked what money he had left, chuir sé síos ar fhan d'airgead aige, fuílleach a chuid airgid. Nothing was left to me but to . . . ní raibh an dara rogha agam, ach. . . iThree from seven leaves four, a trí óna seacht sin a ceathair. 2aImím ó (áit, dhuine), fágaim (áit, duine), scaraim le (duine). He has left Galway, d'fhág sé Gaillimh; tá sé imithe as Gaillimh. I left home at eight o'clock, d'fhágas an baile ag a hocht a chlog. To leave the room, dul amach as an seomra. To leave one's bed, éirí as an leaba. You may leave us, féadann tú imeacht. It was late when I left him, bhí sé déanach nuair a scaras leis. To leave the table, éirí ón mbord. To leave one's situation, do phost a thabhairt suas, éirí as do phost. On leaving school, ar fhágáil na scoile (dhom). Nau: To leave harbour, an caladh a fhágáil; cúl a thabhairt le cuan. We leave tomorrow, beidh muid ag imeacht amárach. He has just left, níl sé ach díreach imithe. (Just) as he was leaving, on leaving, agus é ar tí imeachtbTréigim, fágaim i mo dhiaidh. He left his wife, thréig sé a bhean; d'imigh sé óna bheanc(Of train) To leave the track, imeacht den ráille.