cloch1, f. (gs. -oiche, npl. ~a, gpl. ~).1. Stone. (a)Geol:~ adhmainte, lodestone. ~ aoil, limestone. ~ chumaisc, pudding-stone. ~ eibhir, granite (stone). ~ chormaic, (type of) granite. ~ ghainimh, sandstone. ~ ghallúnaí, shópa, soap-stone. ~ ghlas, (i) greenstone, (ii) whinstone. Bhainfeadh sé deoir as ~ ghlas, it would move a heart of stone. ~ ghréine, scáil, quartz. ~ shalainn, rock salt. ~ thine, flint. ~ a dhéanamh de rud, to petrify sth. Croí cloiche, heart of stone. S.a. gráinne12(a).(b)(Of gem)~ bhua, lómhar, luachmhar, uasal, precious stone. (c)~ chairéil, quarry-stone. ~ chora, stepping-stone. ~ dhuirlinge, rounded shore-pebble, cobble-stone. ~ fhorbháis, perched stone. ~ reatha, rolling stone. Prov:Ní thagann caonach ar chloch reatha, a rolling stone gathers no moss. ~ thalún, stone embedded in ground. Ná cluineadh ~a an talaimh é, don’t breathe a word of it. (d)~ ancaire, róid, théide, anchor stone. ~ ghabhála, fulcrum (stone). ~ ghualainne, nirt, heavy casting-stone. Is é mo chloch nirt é, it is as much as I can do. ~ tharraingthe, light casting-stone. (e)~ altóra, altar-stone. ~ bhró, mhuilinn, millstone. S.a. rádal 2. ~ chinn, headstone. ~ mhíle, milestone. ~ theampaill, (i) churchyard stone, (ii) taciturn person. ~ theorann, boundary stone. (f)Const:~ bhoinn, foundation stone. An chloch bhoinn a chur, a leagan, to lay the foundation stone. ~ cheangail, ghreama, bond-stone. ~ choirnéil, chúinne, corner-stone. ~ dhín, mhullaigh, phréacháin, spideoige, cope-stone. ~ sceimhil, shileáin, drip-stone. ~a saoirseachta, building-stones. ~a cóirithe, dressed stone, ashlars. Balla cloiche, stone wall. Obair chloiche, stone-work. S.a. saor1. (g)~a briste, broken stone, (road-)metal. (h)~ fhaobhair, líofa, whetstone, hone. ~ speile, scythe-stone. (i)~ shneachta, hailstone. Ag cur ~ sneachta, raining hail. (j)Ch:~ ghorm, blue-stone. (k) Stone in fruit. ~ phluma, shilín, plum-, cherry-, stone. (l)Med:~ dhomlais, gall-stone. ~ dhuáin, kidney-stone. ~a fuail, gravel. (m) Bead. ~ phaidrín, bead of rosary. Is é an chloch is mó, is lú, ar a phaidrín é, it is his greatest, his least, concern. (n) Hard lump. ~ ghuail, lump of coal. (o)Physiol: Testicle. (p) (In phrases) Ag caitheamh cloiche in aghaidh cuain, (of useless endeavour) casting a stone against the tide. Cibé atá saor caitheadh sé ~, let him who is blameless cast the first stone. Chaith sé a chloch is a ord leis, he gave it up as a bad job. Tá an chloch sa mhuinchille aige duit, he has it in for you. Caithimis an chloch as ár muinchille, let us bury the hatchet. ~ in áit na huibhe, a stone for bread. Dá mbeadh sé faoi chloch gheofá é, there is no use in hiding it from you. Cuirfidh sí ~ i do charn, she will bury you yet. S.a. snas13. 2. ~ (mheáchain), stone (weight). Rud a thomhas ina chlocha, to measure sth. by the stone. Mála ocht g~, eight-stone bag. 3. Rocky shore. Cois cloiche, by the shore. Fanacht in aice na cloiche, to stay close to shore. Bád ag imeacht le ~, a boat hugging the shore. 4. Rocky island. 5. (Stone) castle.
Bheith bliain d’aois, troigh ar airde, slat ar fad, tonna meáchain, punt an chloch, to be a year old, a foot high, a yard long, a ton weight, a pound a stone.