have1, s.aP: (Swindle) Cúbláil f, feall m ar iontaoibh. b(Joke) Cleas m, bob m.
have2, v.tr.1aTá agam. He had no friends, ní raibh cairde ar bith aige. All I have, a bhfuil agam; a bhfuil i mo sheilbh. He has a shop, tá siopa aige; tá sé ag coinneáil siopa. Have you any money? If you have . . ., an bhfuil airgead ar bith agat? Má tá ... I have no words to express ..., níl mé in ann ... a chur i bhfocail. I have no Latin, níl Laidin ar bith agam. I have it!tá agam!bWe don't have many visitors, ní thagann mórán cuairteoirí chugainn. 2She had a son, bhí mac aici; rugadh mac di. The cow had a calf, rug an bhó. 3aThere was no work to be had, ní raibh obair ar bith le fáil. It is to be had in the shops, tá sé le fáil sna siopaí. bI have news from him, fuair me scéala uaidh. I have it on good authority that . . ., tá urra maith agam leis go . . . cI must have them by tomorrow, caithfidh siad a bheith agam amárach. I will let you have it for £5, tabharfaidh mé duit ar chúig phunt é. Let me have the money to-morrow, cuir an t-airgead amárach chugam. Let me have your keys, tabhair dom do chuid eochracha. Let me have an early reply, cuir freagra chugam go luath. 4To have tea with s.o., tae a ól i gcuideachta duine. What will you have? (i) (of drink) céard a ólfas tú? (ii) (of food) céard a íosfas tú?He is having his dinner, tá sé ag déanamh, ag ithe, a dhinnéir. I had some more, d'ith, d'ól, mé tuilleadh. To have a cigarette, toitín a chaitheamh. P: I'm not having any!níl mé chomh bog sin!5(In verbal phrases) aHe has the measles, tá an bhruitíneach air. I have an idea, tá barúil agam. bI had a dream, rinne mé brionglóid; bhí brionglóid agam. He has a right to it, tá ceart aige air. Let us have a game, bíodh cluiche againn. cTo have a lesson, ceacht a fháil. To have a bath, folcadh a dhéanamh. To have a swim, dul ag snámh. dWe had a pleasant evening, chaith muid an tráthnóna go pléisiúrtha. I didn't have any trouble, ní raibh stró ar bith orm. We had a strange adventure, tharla rud aisteach dúinn. The only thing I ever had happen to me was ..., an t-aon rud a tharla riamh dom . . . 6aHe will have it that Hamlet was mad, is é a bharúil chinnte go raibh Hamlet ar mire. Rumour has it that . . ., tá sé ina ráfla go . . . bAs Plato has it, mar a deir Platón. cHe will not have it that she is delicate, ní ghéillfidh sé go bhfuil sí in easláinte. 7aI have him in my power, tá sé faoi mo smacht agam. He had me by the throat, bhí sé i ngreim scornaí ionam. bYou have me there!sin an áit a bhfuil mé gafa agat!cF: (Outwit) You have been had, buaileadh bob ort. I'm not to be had, níl mé chomh leamh sin. 8a(Causative: direct vb. in Irish) He had a house built, rinne sé teach. He had his hair cut, bhearr sé a ghruaig. You should start having a house built here, ba chóir duit teach a chur á dhéanamh anseo. To have s.o. do sth., tabhairt ar dhuine rud a dhéanamh. He would have me come in, ní bheadh aon mhaith aige ann go dtiocfainn isteach. bHe had his leg broken, bhris sé a chos; briseadh an chos aige. I had my pen stolen, goideadh mo pheann orm. cI shall have everything ready, tabharfaidh mé do m'aire go mbeidh gach uile rud ullamh agam. 9Will have. aWhich one will you have?cé acu ceann a thógfas tú?She won't have him, ní ghlacfaidh sí é. What more would you have?céard eile céard a bheadh uait?As ill-luck would have it, he arrived too late, de bharr ar an mí-ádh, bhí sé mall ag teacht. bWhat would you have me do?cad é atá tú ag iarraidh orm a dhéanamh?I would have you know that . . ., bíodh a fhios agat go . . . cI will not have any nonsense from you, ní ghlacfaidh mé amaidí ar bith uait. I won't have him ill-treated, ní ligfidh mé d'aon duine drochúsáid a thabhairt dó. 10aI have to write a letter, tá litir le scríobh agam. We shall have to walk faster, caithfimid ár gcoiscéim a ghéarú. I don't have to work, níl orm obair a dhéanamh. He had to go, b'éigean dó imeacht. bThe work will have to be done, caithfear an obair a dhéanamh. 11(Aux. use) aI have given it to him, thug mé dó é. He has come, tháinig sé. When I had dined I went out, nuair a bhí mo dhinnéar caite agam chuaigh mé amach. I have lived in London for three years, tá mé i mo chónaí i Londain le trí bliana. If you have finished your work, you may go out, má tá do chuid oibre críochnaithe agat, féadfaidh tú dul amach. (Emphatic) You have grown!nach tú a d'fhás!bYou have forgotten your gloves -- So I have, rinne tú dearmad de do chuid miotóg -- Is fíor duit. You haven't swept the room -- I have, níor scuab tú an seomra -- Scuab mé. You have been in prison before -- I haven't, bhí tú i bpríosún roimhe -- Ní raibh mé. 12(Past sub.) I had better say nothing, b'fhearr dom gan a dhath a rá. I had as soon stay here, bheinn chomh sásta fanacht anseo. I had much rather start at once, b'fhearr liom go mór tosú lom láithreach.