TORTHAÍ
IN ENGLISH—IRISH DICTIONARY
Leagan amach simplí
a 2 , indef . art. 1 (No art. in Irish) A man and a woman , fear agus bean . He is a doctor , dochtúir é . Dingle, a small town in Kerry , An Daingean, baile beag i gCiarraí . 2 (Def. art. in Ir.) a (Generalising use) A woman is too interested in clothes , bíonn an iomarca spéise ag an mbean i gcúrsaí éadaí . b (Distributive use) They were threepence a pound , trí phingin an punt a bhí orthu . Three pence a head , trí phingin an duine . Three times a week , trí huaire sa tseachtain, in aghaidh na seachtaine . c (For vividness in Ir.) When I opened the door a man jumped in , nuair a d'oscail mé an doras léim an fear isteach . 3 a (=A certain) I know a Doctor Walsh , tá aithne agam ar dhochtúir (áirithe) de Bhreatnach . b (=The same) To eat two at a time , péire a ithe le chéile, ag an am (céanna) . They came in two at a time , tháinig siad isteach ina mbeirt agus ina mbeirt . They are of a size , tá siad ar aon mhéid . c (=A single) I didn't understand a word , níor thuig mé aon fhocal .
A , a 1 . 1 (An litir) A, a m . He doesn't know A from B , níl spréach aige . A1 (i) Nau : Den chéad scoth ; (ii) go tofa, ar fheabhas . 2 Mus : A m . In A flat , in A maol .
ABAIRTÍ
IN ENGLISH—IRISH DICTIONARY
To abet a person in a crime , duine a spreagadh, a ghríosú, chun coire .
Jur : To aid and abet a person , cabhrú agus neartú le duine .
To abide at, in, a place , cónaí, bheith i do chónaí, in áit .
To abide by a promise , seasamh do ghealltanas, gealltanas a chomhlíonadh .
To abide by a resolve , coinneáil le rún .
A very able man , fear an-ábalta .
prep .Aboard (a) ship , ar bord loinge .
He went a long way about , chuir sé timpeall mór air féin .
There was a look of kindness about his face , bhí dreach cineálta air .
There's something about a horse, that ..., tá rud éigin ag baint le capall a ...
About as big as it , tuairim ar chomh mór leis .
How about a game? céard a déarfá le cluiche?
To send a person about his business , an bóthar a thabhairt do dhuine .
A voice from above , glór as na Flaithis .
A mountain rises above the lake , tá cnoc ina sheasamh ar imeall an locha .
He is above telling a lie , ní chromfadh sé ar bhréag .
To come abreast of a car , teacht aníos cothrom le carr .
There is a rumour abroad , tá ráfla ag imeacht, ar siúl ; tá an scéala amuigh .
F : An absolute fool , amadán críochnaithe, déanta .
To absolve a person from a sin , aspalóid f a thabhairt do dhuine i bpeaca .
To absorb a shock , buille a mhaolú .
He is a total abstainer (from alcohol) , ní bhaineann sé don ól ; ní ólann sé aon deoir .
An abstemious meal , béile gann .
To remedy an abuse , deireadh a chur le míchleachtadh .
Abuse of a word , mí-úsáid f focail .
Const : To abut on, against, a wall , teagmháil le balla .
To accede to an office , dul i gceann dualgais .
To accede to a throne , dul i gcoróin .
To accede to a treaty , glacadh le conradh .
To accede to a request , géilleadh d'iarratas .
To accede to a party , dul isteach i bpáirtí, gabháil le páirtí .
He has a German accent , tá blas m , snas m , Gearmánach ar a chuid cainte .
He has a strange accent , tá canúint f , tuin f , aisteach air .
Com : To accept a bill , bille a ghealladh .
To accept of a gift , deonú bronntanas a ghlacadh .
To beg a person's acceptance of sth ., iarraidh ar dhuine glacadh le rud ,
Door that gives access to a room , doras isteach chun seomra .
Access to the door is by a flight of steps , suas staighre a théitear go dtí an doras .
Accession to a party , dul m i bpáirtí .
Accessory to a crime , cúlpháirtí f .
By a mere accident , go díreach de thaisme .
He had, met with, an accident , bhain míthapa, timpiste, de .
To accommodate a person , gar m a dhéanamh do dhuine , duine a riaradh .
To accommodate a person with a loan , iasacht a thabhairt do dhuine .
To come to an accommodation , socrú de thoil a chéile, réiteach a dhéanamh .
It would be a great accommodation to me , ba mhór an deis, an áis, dom é .
He accompanied his words with a cuff , bhí an buille chomh luath leis an bhfocal aige .
To accompany a person on the piano , duine a thionlacan ar an bpianó .
He was accorded a welcome , fearadh fáilte roimhe .
ABAIRTÍ
IN ENGLISH—IRISH DICTIONARY
They were threepence a pound , trí phingin an punt a bhí orthu .
When I opened the door a man jumped in , nuair a d'oscail mé an doras léim an fear isteach .
To eat two at a time , péire a ithe le chéile, ag an am (céanna) .
(Of ship) To be aback , an ghaoth a bheith ina haghaidh .
To abandon ship , an long a fhágáil .
F : To abase s.o ., leagan a bhaint as duine .
To abet a person in a crime , duine a spreagadh, a ghríosú, chun coire .
To abide by a promise , seasamh do ghealltanas, gealltanas a chomhlíonadh .
I abide by what I said , seasaim leis an méid a dúras ,
To abide the test , an triail a sheasamh .
I can't abide him , ní féidir liom a sheasamh, cur suas leis .
According to his ability , de réir a acmhainne .
He did it to the best of his ability , rinne sé é chomh maith is bhí ar a chumas .
To be able to do sth ., bheith in inmhe, in ann, rud a dhéanamh .
I am able to do it , tig liom a dhéanamh .
Better able to do it , níos fearr chun a dhéanta .
To take up one's abode in the country , dul a chónaí sa tuaith .
He is about again , tá sé ar a bhoinn arís .
There's something about a horse, that ..., tá rud éigin ag baint le capall a ...
To turn something about , rud a iompú thart, a chasadh thart .
He came about three o'clock , tháinig sé i dtrátha a trí a chlog .
How about a game? céard a déarfá le cluiche?
To be about to do something , bheith ar tí rud a dhéanamh .
What were you about to say? céard a bhí tú ag brath a rá?
He is about his task , tá sé i gcionn a chuid oibre .
He knows what he is about , tá fios a ghnó aige .
To send a person about his business , an bóthar a thabhairt do dhuine .
His voice was heard above the din , chualathas a ghlór os cionn an ghleo .
Above his station (in life) , os cionn a chéimíochta .
He lives above his means , is mó a mhála ná a sholáthar .
He can trace his descent above four hundred years , tá ginealach a chine aige siar tuilleadh is, breis is, ceithre chéad bliain .
To abrade sth ., rud a chaitheamh le cuimilt .
Navy : Line abreast , i bpíce a chéile ; gualainn ar ghualainn .
To absolve a person from a sin , aspalóid f a thabhairt do dhuine i bpeaca .
To absorb a shock , buille a mhaolú .
Staonaim (from sth., from doing sth ., ó rud, ó rud a dhéanamh) .
To abstract s.o.'s attention from sth ., umhail duine a thógáil de rud .
To remedy an abuse , deireadh a chur le míchleachtadh .
To abut two planks , dhá chlár a chur as bun a chéile .
The accepted custom , an nós a nglactar leis, an nós aitheanta .
Com : To accept a bill , bille a ghealladh .
To accept of a gift , deonú bronntanas a ghlacadh .
Acceptance test, trial , triail f (ar earra roimh a cheannach) .
It is difficult of access , is deacair a ghabháil chomh fada leis .
He is difficult of access , is deacair a ghabháil chun cainte leis .
Access to the door is by a flight of steps , suas staighre a théitear go dtí an doras .
The accessibility of the house , a éasca atá sé an teach a bhaint amach .
Accession of funds from abroad , airgead a theacht ón gcoigrích .
Prov : Accidents will happen , nuair a thig an chaill tig an fhaill ; ní leithne an t-aer ná an timpiste .