see1, v.tr.1Feicim( past chonaic; v.n. feiceáil). aI saw it with my own eyes, mo dhá shúil a chonaic é. A tree that can be seen from afar, crann a bhfuil radharc air i bhfad uaidh. To see the sights of the town, cuairt a thabhairt ar iontais an bhaile. There was not a house to be seen, ní raibh teach ar bith le feiceáil. Nothing could be seen of him, ní raibh sé le feiceáil thíos ná thuas. I saw him in the distance, chonaic mé uaim é. I haven't seen him since, níor leagas súil ó shin air. 'See page 8', 'féach leathanach a hocht'. He is not fit to be seen, níl sé insúl, infheicthe. What sort of a man is he to see?cén tsamhail d'fhear é?bAs far as the eye can see, fad amhairc; fad radhairc. It was too dark to see, ní raibh radharc sa dorchacht. We cannot see to read, ní léir dúinn na litreacha. cI saw him do it, chonaic mé á dhéanamh é. He was seen to fall, chonacthas ag titim é. I saw him coming, chonaic mé ag teacht é. I saw it done, chonaic mé déanta, á dhéanamh, é. F: I'll see him damned first, an diabhal má ligim do. dTo see s.o. home, duine a chomóradh, a thionlacan, abhaile. I'll see you to the door, beidh mé go dtí an doras leat. eHe has seen a good deal of the world, tá eolas maith ar an saol aige. He will never see forty again, tá an daichead fágtha ina dhiaidh aige. I did not expect to see this day, ní raibh aon tsúil agam go mbéarfadh an lá seo orm. 2aTuigim (smaoineamh); aithním (mo dhearmad). I don't see the point, ní léir domh an pointe. He cannot see a joke, níl ciall do ghreann aige. As far as I can see, ar feadh m'eolais, chomh fada le mo thuiscintse. I see what you are driving at, tuigim cad air a bhfuil tú ag tarraingt. It is easy to see that . . ., is furasta aithint ... I see!tuigim!You see ..., an dtuigeann tú... See?an dtuigeann tú? bhfuil a fhios agat?bTugaim faoi deara, aithním. I saw that it was time to go, d'aithin mé go raibh sé in am imeacht. I saw by his manner that he was lying, léigh mé air go raibh an t-éitheach aige. See for yourself, breathnaigh féin go bhfeicfidh tú. I can see no fault in him, ní léir dom aon locht air. I don't know what you can see in her, níl a fhios agam cén bua a fheiceann tú aici. We shall see; that remains to be seen, is maith an scéalaí an aimsir. cTuigtear, feictear, dom; measaim. This is how I see it, seo mar a fheicteár domsa é. To see things wrong, an chiall chontráilte a bhaint as scéal. If you see fit to . . ., má mheasann tú gur ceart. . .; más cuí leat. . . 3Breathnaím, scrúdaím (rud). Let me see that letter again, tabhair an litir sin arís dom go bhfeicfidh mé í. See if this hat suits you, féach an dtiocfaidh an hata seo duit. Let me see, (i) fan go bhfeicfidh mé; (ii) fan go fóill. I’ll go out and see, rachaidh mé amach go bhfeicfidh mé. 4See to it that everything is in order, tabhair do d'aire go mbeidh gach rud mar is ceart. See that he has all he needs, féach chuige go mbeidh gach a bhfuil uaidh aige. See that you don't miss the train, seachain agus ná caill an traein. See that he comes in time, tabhair air teacht in am. I will see you righted, féachfaidh mise chuige go bhfaighidh tú cúiteamh. 5aTaithím. He sees a lot of that family, bíonn caidreamh mór aige ar an muintir sin. I don't see much of him now, is annamh a chastar ar a chéile anois muid. We see less of him in winter, ní bhíonn sé chomh minic sin sa gheimhreadh againn. I shall see you soon again, feicfidh mé arís thú gan mhoill. bTo go and see s.o., dul ar thuairisc duine. To call to see s.o., cuairt a thabhairt ar dhuine. I would like to see you, ba mhaith liom dul chun cainte leat. To see the doctor, dul chuig an dochtúir. c(Of visitor) I'll see him, labhróidh mé leis.
see2, s.Ecc: Cathaoir f easpaig; easpagóideacht f.The Holy See, An Chathaoir Naofa.
F: We began to see daylight through that piece of work, (i) bhí an clabhsúr ag druidim linn ar an obair sin; (ii) bhí muid ag tosú ag fáil faonoscailte ar an obair sin.