do1 . Iv.tr.1a(Perform) Déanaim (obair, dea-ghníomh, etc.); comhlíonaim (dualgas). What do you do? what are you doing?cén ceann poist atá agat? cad tá á dhéanamh agat? céard atá tú a dhéanamh?To do good, an mhaith a dhéanamh. To do right, an ceart a dhéanamh. He did brilliantly at his examination, d'éirigh leis go seoigh sa scrúdú. To do an examination, scrúdú a sheasamh, dul faoi scrúdú. You would do well to ..., níorbh fhearr dhuit rud a dhéanfá ná . . . He is doing medicine, tá sé ag foghlaim leighis, tá sé ag dul ina dhochtúir. To do three miles on foot, dul trí mhíle de shiúl cos. The car was doing sixty, bhí luas seasca míle san uair faoin gcarr. To do ten years (in prison), deich mbliana a chur isteach (i bpríosún). Are you doing anything to-morrow, an mbeidh aon rud ar siúl agat amárach?Those things are not done, F: it isn't done, ní den mhúineadh é sin. It's as good as done, tá sé ionann is déanta. What is done cannot be undone, níl aon mhaith sa seanchas nuair atá an anachain déanta. I shall do nothing of the sort, no such thing, ní dhéanfad a leithéid. What is to be done?cad atá le déanamh?It cannot be done, ní féidir a dhéanamh. She did nothing but cry, níor stop sí ach ag gol. What can I do for you?céard a dhéanfas mé dhuit?What do you do for water?cá bhfaigheann sibh an t-uisce?I had much to do in getting him to come, bhí a lán dá dhua agam ag iarraidh é a mhealladh chun teacht. I have something else to do besides . . ., tá rud ar m'aire seachas . . . Do what we would . . ., cibé rud a dhéanfaimis . . . Well done!mo cheol tú!bHe came to see what was doing, tháinig sé go bhfeicfeadh sé cad a bhí ar bun. Com: There is nothing doing, tá sé an-mharbhánta; tá an margadh marbh. F: Nothing doing!baol orm! gread leat!2aCóirím, réitím (seomra, gruaig); coinním (cuntais). He does repairs, bíonn sé ag deisiú. bCóirím, réitím (bia, béile). It is done to a turn, tá sé bruite go díreach. cTo do a sum, suim a dhéanamh. To do a problem, fadhb a réiteach. dBook done into English, leabhar a aistríodh go Béarla. e(Act a part) Déanaim (Raiftearaí). To do the polite, bheith go múinte béasach. fTo do a town, a picture-gallery, cuairt a thabhairt ar bhaile, ar áiléar pictiúr. g(Cheat) Déanaim calaois ar, buailim bob ar. To do s.o. out of sth., dul i mbarr ruda ar dhuine, duine a chur as rud. hThey do you very well at this hotel, cuirtear cóir an-mhaith ar dhaoine sa teach aíochta seo. He does himself well, caitheann sé go maith leis féin. iCom: We can do you this article at. . ., is féidir linn an t-earra seo a sholáthar duit ar . . . 3(Past Participle) aTo have done, bheith réidh (le), bheith críochnaithe (le). The day is done, tá an lá istigh. Have done (with) crying!stad den ghol!Have done fiddling with it!éist leis!Be done! Have done!scoir de! leag as! stad!b(Of pers.) To be done (to the world), bheith spíonta, tnáite. c (In making a bargain) Done!bíodh ina mhargadh!4How do you do?conas taoi? cén chaoi a bhfuil tú? cad é mar atá tú?He is doing well, tá sé ag déanamh go maith; (of invalid) tá sé ag teacht chuige féin; (of business) tá sé ag teacht chun cinn go maith. He is a lad who will do well, buachaill é a rachaidh chun cinn. He did well, is maith a chruthaigh sé. 5(To serve, suffice) That will do, (i) is leor sin, déanfaidh sin; (ii) tar leis!This room will do for the office, déanfaidh an seomra seo an gnó mar oifig. That won't do here, ní dhéanfaidh sin cúis anseo. It would hardly have done to . . ., ar éigean a dhéanfaidh sé cúis ... I will make it do, tiocfaidh mé leis. You must make do with what you have, caithfidh tú teacht lena bhfuil agat. We have just enough to do on, níl againn ach tarraingt ár láimhe. That will do me, déanfaidh sin mo ghnósa, is leor sin domsa. Nothing would do but I must go home with him, ní raibh aon mhaith aige ann go dtéinn abhaile leis. II►do. 1(Verb substitute. Verb repeated in Irish) I gave him a shilling as the others had done, thug mise scilling dó, mar a thug an mhuintir eile. I don't know why he acts as he does, níl a fhios agam cén fáth a ndéanann sé na rudaí a dhéanann sé. He writes better than I do, is fearr a scríobhann sé ná mar a scríobhaimse. He envies me as much as I do him, tá an oiread éada aige liom agus atá agamsa leis. 2(Elliptical auxiliary. Verb repeated in Irish) May I open these letters? -- Please do, an osclóidh mé na litreacha seo? -- Oscail, le do thoil. Did you see him? -- I did, an bhfaca tú é? Chonaic. Do you like her? I do not, an maith leat í? -- Ní maith. I like coffee; do you?tá dúil i gcaife agam; an bhfuil agatsa?You like him, don't you?taitníonn sé leat, nach dtaitníonn?You like it, do you?is maith leat é, an maith?He said so, did he?Dúirt sé sin, an ndúirt?Don't!ná déan (é sin)!3I wanted to see him and I did so, bhí mé ag iarraidh é a fheiceáil agus chonaic mé é. You like it, so do I, taitníonn sé leat, agus liomsa chomh maith. III►do, v.aux.1(For emphasis) He did go, d'imigh sé. He said he would go and he did go, and go he did, dúirt sé go n-imeodh sé agus d'imigh, agus is é d'imigh. Why don't you work? I do work, cén fáth nach mbíonn tú ag obair? -- Nach mbím ag obair!He broke it -- Did he indeed?bhris sé é -- Muise, ar bhris?Did he break it? -- He did indeed, ar bhris sé é? Bhris i ndomhnach. Do sit down!ara, suigh síos!Do shut up!éist do bhéal!2(Inversion) Never did I spend such a night, riamh sa saol níor chaitheas a leithéid d'oíche. 3(In questions and negative statements) Do you see him?an bhfeiceann tú é?We do not know, níl a fhios againn. Don't do it!ná déan é!D'you mind?an miste leat?IV►do. (With certain prepositions) 1To do well by s.o., seasamh go maith do dhuine; comaoin a chur ar dhuine. To do badly by s.o., drochbheart a dhéanamh ar dhuine. He has been hard done by, tá drochchor faighte aige. Do as you would be done by, tomhais mar ba mhaith leat a thomhaisfí chugat. 2F: Do for. aTo do for s.o., bheith ag coimeád tí do dhuine, friothálamh ar dhuine. He can do for himself, is féidir leis déanamh as dó féin. bCríochnaím, maraím (duine). I'm done for, tá mo chosa nite. cCreachaim, loitim, millim (duine). 3aWhen I had to do with him . . ., nuair a bhí plé, baint, agamsa leis. That has nothing to do with the matter, níl gaol dáimhe ná dúchais aige sin leis an scéal. I had nothing to do with it, ní raibh baint ná páirt agam leis, ní raibh lámh ná ladhar agam ann. Jealousy has a lot to do with it, éad faoi deara a lán de. bI cannot do with any noise, ní féidir liom aon fhothram a sheasamh. He does with very little food, tagann sé le beagán beatha. cHow many can you do with?cé mhéad atá uait?I could do with a cup of tea now, ní dhéanfadh cupán tae aon dochar dhom anois. 4I do without sugar, déanaim gan siúcra. You must do without it, caithfidh tú teacht gan é. V►do, s.1Bob m, mealladh m. 2Tabhairt f amach.
do2, s.Mus:1(Fixed do) Dó m. 2(Movable do) Dó m inaistrithe.